Het is enorm mistig buiten als de nieuwsredactie Janny de Haan-Ofrein spreekt over haar pensioen als zweminstructeur en de laatste werkdag op 18 december. Het begon met een mailtje van Debora van der Pol, directeur-bestuurder van de Marke: ‘Onze Janny gaat, na 47 jaar werken bij het zwembad in Hattem, met pensioen. Zij heeft menig Hattemer zwemles gegeven en geeft nog steeds groepslessen.’ Onze conclusie: Dan moeten heel veel Hattemers haar kennen. In de Marke nemen we uitgebreid de tijd om haar verhaal te horen. Een inkijkje in het leven van een zwemjuf die duizenden kinderen heeft leren zwemmen.
‘Het is op 1 maart 1979 begonnen in zwembad de Watermulder, het oude zwembad. Tot mei 1985 heb ik fulltime gewerkt. Ik ben er vier jaar tussenuit geweest vanwege de geboorte van de kinderen, want parttime werken kende we toen nog niet. Het was of fulltime of niet. Kinderopvang bestond niet. In het zwembad zaten ze omhoog. Ze vroegen of ik kon invallen want ‘je weet hoe alles werkt’. Eerst als oproepkracht en langzamerhand breidde dat zich uit. De kinderen gingen naar de basisschool en ik ging de zwemlessen doen terwijl in nood een vriendin oppaste of ik nam de kinderen mee. Per 1 september 1989 ben ik weer in dienst gekomen.’
‘Vanaf het begin heb ik zwemlessen gegeven. Toen ik 16 jaar was, ging ik vanuit Diever een avond in de week naar de opleiding in Groningen en tijdens de opleiding ging ik al in Hattem werken. In het eerste jaar was je assistent-zwemonderwijzer. Je mocht alles zelfstandig doen en er moest een gediplomeerde aanwezig zijn. In het tweede jaar mocht je zelfstandig werken. Toen was het zwemlessen, schoolzwemmen en toezicht houden. Later kwamen de doelgroepen erbij zoals ouderenzwemmen, zwangerschapszwemmen, AquaRobic en AquaFit. Het peuterzwemmen is pas begonnen in het huidige zwembad. Daarvoor was het water in de Watermulder te koud.
Hoe weet een 16 jarige een zweminstructeur wil worden?
‘Als kind zat ik op de zwemvereniging. We hadden in Diever een abonnement en ik lag de hele zomer in het zwembad. Als meisje had je in die tijd ook niet zoveel keuze wat werk betreft. Ik wilde niet de administratie in, niet in de winkel of in de zorg. Ik wist wat ik wilde en ben toen de opleiding gaan doen.
Als je vanuit Diever naar een overdekt zwembad wilde, was er alleen een bad in Meppel, Beilen en Assen. Wat ik me herinner is, dat we in Beilen een zwemmiddag hadden. Daar ontmoette ik Willem de Kruijff chef zwembad van Hattem. ‘We zoeken er nog een.’ Zo ben ik als zeventien jarige in Hattem terecht gekomen.’
Bleef u plezier houden?
‘Als ik thuis kom heb ik altijd wel wat te vertellen. Geen dag is het zelfde. De kinderen komen met 4 jaar binnen (ik heb nooit peuterzwemmen gegeven) en sommigen blijven tot hun 80ste/90ste jaar/wekelijks zwemmen. Je groeit met de mensen mee. Ik heb nooit een hekel aan het werk gehad. Anders houd je het ook niet zo lang vol. En ik had en heb leuke collega’s!’
‘Er zijn natuurlijk leuke en minder leuke dingen die gebeuren, maar ik kan niet iets speciaals vertellen.’ (En toch komt er weer een verhaal.) ‘We hadden een team waarmee we heel veel deelden, ook privè. We vierden samen sinterklaas en als er iemand op zaterdag vroeg ‘Wie heeft er zin in om mee te gaan naar…?’ Dan gingen we weer met z’n allen. Ook de kinderen. We deelden jarenlang lief en leed. Het zijn je collega’s maar ook je vrienden. Als we door Hattem liepen, iedereen kende je. Ook toen we een keer als team tijdens een teamuitje op koopavond door Hattem fietsten was het “he… hoi… hallo… badjuffen, badmeesters”.
Sociaal
‘Het beroep is een sociaal gebeuren. Met mooi weer ging je met je kinderen naar het buitenbad waar we met z’n allen tussen 800-1000 mensen in zaten, want na schooltijd gingen veel kinderen in Hattem zwemmen.
Je moet weten, vroeger, nee (en ze lacht en kiest een ander woord), voorheen gingen de mannen werken en de moeders waren bij huis. Iedereen zwom, ook in de zes weken zomervakantie. Toen kon je voor de hele zomer een gezinsabonnement kopen. Op zaterdagen en zondagen zat de speelweide vol! Nu zijn de ouders druk. Ze werken, ze hebben drie weken vakantie en de andere drie weken gaan de kinderen naar de opvang of naar de opa en oma. Vroeger zat je op de voetbal, gym of zwemmen. Nu hebben de kinderen veel meer keuze: voetbal, gym, zwemmen, hockey, tennis, muziek enz. In het oude zwembad merkte je buiten het zomerseizoen al dat de zaterdagen veranderden. Er kwamen minder mensen.’
‘Het zwembad heeft een goede naam. Het wordt steeds drukker. Mensen vinden het lekker schoon met vriendelijk personeel. Hattem is kleinschalig en staat bekend om het contact. En om het baantjes te zwemmen. Ze hoeven al die toetsers en bellen niet.’
Oefenen
‘Hoeveel kinderen ik heb leren zwemmen? Daar kan ik echt geen antwoord op geven. Duizenden…? Als je het zo opnoemt… Ik vind dat heel veel…’ Ze schrikt er nog net niet van. (Bij navraag bleken het ongeveer 6500 kinderen te zijn, red.)
‘De laatste paar jaar heb ik alleen ouderen fifty fit lessen gegeven. Ik geef geen zwemles meer. Ik ging steeds minder werken en toen ik ’s maandags van 15.30 uur tot 22.30 uur moest gaan werken… dat werd me te lang.
Het was toen ook wel goed zo. Je wordt ouder en de manier van lesgeven veranderde. Ik ben van regels en striktheid en net zoals in het onderwijs is de zwemles meer spelenderwijs leren geworden.
Van het spelenderwijs lesgeven komen ze nu op terug. De zwemkwaliteit gaat naar beneden. Hattem staat er wat lesgeven betreft goed voor. Veel ouders vanuit de omgeven komen met de kinderen naar voor zwemles. Maar zwemles is inslijpen en veel doen. Vroeger kwamen de ouders regelmatig met hunnen buiten de zwemlessen om nog oefenen. Nu is dat veel minder.’
Meeleven
‘Ik geef nu alleen nog les aan de ouderen. Dat is fijn. Die kijken de hele week uit naar dat half uurtje zwemmen en koffiedrinken. Zwemmen is een sociaal iets. Dat maakt het werken ook leuk, dat contact en een praatje. Je deelt lief en leed. En als er een fysiek te zwak wordt om te kunnen blijven zwemmen dan denk je mee. ”Je kunt ook bandjes omdoen zodat je toch kunt blijven zwemmen?!”
Het verhaal is rond. Van als kind ‘de hele dag in het zwembad liggen’ tot 47 jaar later met ouderen genieten van contact en een praatje.
Na 18 december kijkt de overbekende zwemjuf uit naar vrijheid om te gaan en te staan waar ze wil. Niet meer vakanties plannen, maar de caravan pakken als het mooi weer is. ‘Ik hoop nog heel vaak te komen zwemmen. Waar ik mee begonnen ben om dat weer op te pakken. Heel veel in het zwembad liggen.’
Over de zwembaden van Hattem
Het natuurbad De Watermulder in Hattem, gevoed door Veluws beekwater, was tot 2011 een geliefde maar onverwarmde zwemlocatie waar ook zwemlessen plaatsvonden. Er kwam een overdekt zwembad naast, waardoor jaarrond zwemlessen, recreatief zwemmen, trainingen en later ook schoolzwemmen en doelgroepactiviteiten mogelijk werden. Door veroudering besloot de gemeenteraad in 2010 tot nieuwbouw bij het sport- en cultuurcentrum aan de Daendelsweg. In 2012 werd het nieuwe zwembad De Marke geopend.
