Op uitnodiging van de Vereniging voor Landschap en Milieu Hattem (VLMH) gaf Jorrit Geerlinks, coördinator natuurbeheer Natuurmonumenten, op 18 mei een boeiende lezing over wolven en zwijnen op de Veluwe. In een stampvol ijsbaangebouw vertelde Geerlinks over de terugkeer van de wolf in Nederland en de gevolgen daarvan voor natuur en wildbeheer.
Geerlinks is onder andere coördinator van het natuurgebied Planken Wambuis, een gebied van ongeveer 23honderd hectare, waarvan zevenhonderd hectare rustgebied is waar vrijwel niemand komt. Juist daar vestigde zich enkele jaren geleden een wolvenroedel. Geerlinks vertelde hoe hij en zijn collega’s in het voorjaar van 2020 merkten dat het gedrag van edelherten veranderde. De dieren bleven dichter bij elkaar, waren waakzamer en verbleven vaker op open terrein. Kort daarna vonden de beheerders sporen en uitwerpselen van een wolf. Al snel werd met wildcamera’s bevestigd dat er een wolvenpaar leefde. Het eerste paar kende echter een tragisch einde: het vrouwtje werd doodgereden op de N224 en het mannetje later doodgeschoten teruggevonden bij Stroe.
Geerlinks legde uit dat wolven sinds het Europese Verdrag van Bern uit 1985 beschermd zijn. Daardoor kon de soort zich in Europa herstellen. Ongeveer elf jaar geleden verscheen de eerste wolf weer in Nederland. Inmiddels leven er veertien roedels in ons land, waarvan er waarschijnlijk tien vorig jaar welpen kregen.
Gedrag
Op de Noordoost-Veluwe werden in 2023 voor het eerst welpen vastgesteld. De beschermingsstatus van de wolf is onlangs wel versoepeld: waar de wolf eerst “strikt beschermd” was, geldt nu “beschermd”. Daardoor kan sneller worden opgetreden tegen probleemwolven, bijvoorbeeld als ze mensen of honden benaderen of wolf-werende rasters passeren.
Ook vertelde Geerlinks uitgebreid over het gedrag van wolven. De dieren passen zich aan het beschikbare voedsel aan en kunnen enorme afstanden afleggen op zoek naar een nieuw territorium. Hun favoriete prooidieren op de Veluwe zijn reeën, edelherten en jonge zwijnen. Met indrukwekkende videobeelden liet hij zien hoe wolven gezamenlijk op edelherten jagen. Daarbij proberen ze hun prooi uit te putten voordat ze toeslaan.
Schade
Daarnaast kwam de schade door wolven aan bod. In 2025 werden 1114 goedgekeurde schademeldingen gedaan. In 988 gevallen betrof het onbeschermd vee. Volgens Geerlinks zoeken wolven vooral makkelijke prooien wanneer natuurlijke prooidieren schaars zijn. Hij wees erop dat andere dieren, zoals ganzen, duiven en zelfs mezen, momenteel veel meer economische schade veroorzaken.
Alerte zwijnen
Ook de zwijnen kregen op de avond ruime aandacht. Een volwassen zwijn is voor een wolf een gevaarlijke tegenstander. Biggetjes, daarentegen, vormen wel smakelijke snackjes. Volgens Geerlinks zijn zwijnen alerter geworden, waardoor ze moeilijker te bejagen zijn. Ze vermijden vaste voerplaatsen waar vroeger vaak werd gejaagd. Het afgelopen jaar trokken zwijnen geregeld Hattem binnen op zoek naar voedsel, vooral emelten en achtergebleven eikels in bermen en grasvelden.
De wolf is nu nog geen oplossing voor het grote aantal zwijnen in de bossen op de Veluwe. Daarom is afschot noodzakelijk. De Fauna Beheer Eenheid (FBE) bepaalt hoeveel zwijnen er afgeschoten moeten worden, maar dat aantal wordt niet gehaald. Het is voor de jagers moeilijker geworden, omdat zwijnen nu voorzichter zijn.
Zing vals als je wolf ontmoet
Wat moet je doen als je een wolf tegenkomt? ‘Houd je hond vast en geniet,’ aldus Geerlinks. ‘Bij probleemwolven moet worden ingegrepen, maar de meeste wolven zullen met een bocht om je heen lopen. Ze zijn niet gevaarlijk, al zijn ze soms wel nieuwsgierig. Dan staan ze op een afstand naar je te kijken.’ ‘Helpen wolvenfluitjes om de wolf af te schrikken?, vraagt een toehoorder. ‘Misschien’, zegt Geerlinks, ‘Of probeer het eens met vals zingen!’
