Opinie – De afgelopen weken hebben de Hattemse lijsttrekkers op de nieuwssite van RTV Hattem hun visie gegeven op wat zij verstaan onder volksvertegenwoordig-zijn. Alle partijen zetten het dienen van het algemeen belang centraal. Volksvertegenwoordigers vertegenwoordigen gezamenlijk de belangen van alle inwoners. Bij het nemen van besluiten moeten zij het algemeen belang vooropstellen, al is het niet altijd eenvoudig om precies te bepalen wat dat algemeen belang inhoudt.
Nederland is een parlementaire, constitutionele democratie. Burgers stemmen tijdens verkiezingen op de volksvertegenwoordigers van politieke partijen die hen het meest aanspreken. De gemeenteraad stelt het beleid van de gemeente vast en controleert het college van burgemeester en wethouders op de uitvoering van dat beleid en op de uitvoering en handhaving van nationale wetten en regels.
De volksvertegenwoordigers vertegenwoordigen samen de belangen van alle burgers. Bij hun besluiten moeten ze erop letten dat ze het algemeen leidend maken. Wat dat precies betekent, is niet zo gemakkelijk vast te stellen. Het is in elk geval niet dit: ‘blindelings’ doorvoeren waar de meerderheid in een gemeenteraad heeft voorgestemd. Het is ook niet: een deelbelang dienen, van bijvoorbeeld alleen boeren of alleen stedelingen of van een bepaalde achterban van een politieke partij, omdat het de kunst is alle belangen voldoende recht te doen bij een besluit. Het geluid en het belang van de minderheid is net zo cruciaal.
Artikel 1
Zo komt het algemeen belang ook tot uitdrukking in artikel 1 van de Grondwet, waarin burgers en bestuursorganen worden verplicht alle individuen gelijk te behandelen in gelijke gevallen: er is niemand die voorrang mag krijgen noch gediscrimineerd mag worden op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of welke grond dan ook. De tekst hangt in het stadhuis in de zaal waar de gemeenteraad vergadert.
Een goed lokaal bestuur zorgt dus voor het welzijn van alles en iedereen, niet alleen van de huidige bewoners maar ook van toekomstige generaties. Het let op de belangen van alle mensen en op de kwaliteit van de leefomgeving en de natuur, op de brede welvaart en het economisch en cultureel klimaat, op het functioneren van de democratie en een gezond publiek debat en op de integriteit van het openbaar bestuur. Al deze perspectieven moeten op de voorgrond of achtergrond meedoen bij het nemen van besluiten.
Steeds weer opnieuw besproken
Johan Rudolph Thorbecke, de in Zwolle geboren staatsman en schrijver van de Grondwet uit 1848, zei daarover: ‘Is het alleen de vraag, wat het volk of de meerderheid wil, dan vervalt de vraag naar hetgeen regt, waar, goed en uitvoerbaar is’.
Goed bestuur is dus meer dan het volgen van een meerderheidsbesluit. Wat het algemeen belang precies is, ligt nooit helemaal vast: het moet in een democratie telkens weer de uitkomst zijn van het debat over wat ‘regt, waar, goed en uitvoerbaar is’ in relatie tot een plan, project of reglement waarover besloten moet worden.
