De provincie Gelderland heeft in januari de begroting van Hattem goedgekeurd. In de aanbiedingsbrief staat: ‘We zien dat u de komende jaren met flinke uitdagingen te maken krijgt’. De reactie van de provincie werd vlak na de BDO-rapportage gepubliceerd (‘Financiële gezondheid Hattem risicovol’). De nieuwsredactie benaderde zowel de provincie als een van de fractievoorzitters met een aantal vragen. Na weken wachten op de provincie hebben we besloten om tot publicatie over te gaan, zonder reactie van de provincie, maar met een reactie van Teun Juk, die tot en met 18 maart nog fractievoorzitter van het CDA is. Na twaalf jaar stopt hij met het raadswerk.
‘De begroting is weliswaar sluitend, maar er is nog een hoop werk te doen,’ zo stelt Juk. ‘De financiële positie van Hattem blijft volgens mij zorgelijk. De provincie houdt de gemeente nauwlettend in de gaten, maar steekt ook de hand uit om te faciliteren daar waar nodig is.’
Kwetsbaar
De bezuinigingsmaatregelen moeten volgens de provincie haalbaar, concreet en transparant worden onderbouwd, zodat duidelijk is dat ze tijdig en volledig gerealiseerd worden. Aan Juk is de vraag voorgelegd of dit onderwerp tijdens de begrotingsbesprekingen aan bod is gekomen en of het CDA bij volgende besprekingen zal aandringen op verdere uitwerking door het college.
Ook heeft de redactie verwezen naar het BDO-onderzoek waaruit blijkt dat maatschappelijk vastgoed over bij alle gemeenten vaak onvoldoende is verwerkt in begrotingen, waardoor toekomstige onderhouds- en vervangingskosten niet zichtbaar zijn. Gevraagd is of dit risico ook geldt voor Hattem.
Tot slot is er zorg over de beperkte buffercapaciteit van Hattem, zoals door BDO geconstateerd. Aan de fractievoorzitter de vraag of deze financiële kwetsbaarheid ook terug te zien is in de beoordeling door de provincie.
Risico
Teun Juk: ‘Tijdens de begrotingsbehandeling heb ik aangegeven dat Hattem met de begroting net over de sloot springt, maar dat het risico bestaat dat het niet lukt om de wal op te klimmen. De financiële positie van Hattem blijft volgens mij zorgelijk. Dat blijkt ook uit de risicobeoordeling door de provincie Gelderland. Hattem heeft weinig vlees op de botten. Het weerstandsvermogen is 1,0 terwijl het Gelders gemiddelde 2,7 is. Dit sluit aan bij de beoordeling van BDO. Ook de netto schuldquote en de solvabiliteitsratio zitten in de gevarenzone (oranje). Daarbij komt dat de belastingcapaciteit flink boven de norm van 100% zit. Met andere woorden, om de begroting financieel rond te krijgen moeten inwoners extra OZB betalen.’
‘De begroting is weliswaar sluitend, maar er is nog een hoop werk te doen. De genoemde structurele bezuinigingen en taakstellingen moeten immers wel worden gerealiseerd. Daarom wil de provincie ook dat Hattem aannemelijk maakt dat er voldoende zekerheid bestaat dat de maatregelen tijdig en volledig worden gerealiseerd. Wat dat betreft houdt de provincie de gemeente Hattem nauwlettend in de gaten. Dit betekent dat het college in de voorjaarsnota en de najaarsnota helder moet aangeven hoe het met de realisatie van de ombuigingen staat. Als CDA-fractie zullen wij erop toezien dat dit ook gebeurt.’
‘Daarnaast is het ombuigingsproces nog niet afgerond. In dat kader wordt er gewerkt aan een benchmark om te kijken hoe het zit met het uitgavenpatroon van de gemeente Hattem. Het resultaat daarvan wordt in het voorjaar verwacht en wordt betrokken bij de Kadernota met het oog op 2027 en volgende jaren. Ook zullen er nog nieuwe lasten komen die nog niet in de begroting zitten, denk bijvoorbeeld aan de noodzakelijke investeringen in het onderwijs (IKC 2 en 3). Ook dit sluit aan bij de constatering van BDO dat er onderhoud en vervangsinvestering bij maatschappelijk vastgoed zitten aan te komen (denk aan het stadhuis, de gymzalen enzovoorts). Ook voor de provincie is het belangrijk dat onderhoud en vervangingsinvesteringen goed in de begroting zitten. Zo is een van de toetsingspunten of de gemeente actuele beheersplannen heeft. Hattem is druk bezig dat op orde te brengen (denk aan het speelbeleidsplan en wegbeheer). De provincie steekt de hand uit naar de gemeente, zo valt te lezen, om te faciliteren waar dat nodig is. Hoe dan ook, de nieuwe raad krijgt een grote uitdaging om Hattem financieel gezond te houden.’
De brief van de provincie: Besluit begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029__492155___Geredigeerd
Een van de vragen die aan de provincie is voorgelegd is: De ‘bezuinigingsmaatregelen moeten haalbaar en hard zijn’ Ze kunnen transparanter en concreter worden onderbouwd zodat het ook duidelijker is dat de maatregelen tijdig en volledig gerealiseerd worden. BDO uit in haar benchmarkonderzoek Nederlandse Gemeenten 2026 juist hier kritiek op. Begrotingen zijn niet transparant en concreet genoeg. Toch keurt u de begroting goed. Wat is uw reactie hierop?
