Op dinsdag 17 maart was er in Het Baken een informatiemiddag over voorzorgcirkels in Hattem. Voorzorgcirkels zijn een nieuwe vorm van noaberschap: kleine groepen buren die elkaar helpen met dagelijkse, praktische dingen. Het doel is dat er een vertrouwd netwerk dichtbij ontstaat zodat mensen om hulp durven te vragen. De informatiemiddag was een initiatief van inwoners, in samenwerking met Goed ouder worden in Hattem.
Annemarie van de Velden van IJsselmeer verwelkomde de vele mensen die op de uitnodiging waren ingegaan. ‘Het is niet meer vanzelfsprekend om ergens aan te kloppen en om hulp te vragen. Deze cirkels gaan over laagdrempelig hulp vragen.’
Jan Raauws is met een buurman een voorzorgcirkel gestart. Na twintig jaar huisarts geweest te zijn in Twente – in zijn woorden: ‘het bakermat van noaberschap’ – woont hij alweer een aantal jaren in Hattem. ‘Veel mensen willen hulp, maar durven het niet te vragen. Door de woonzorgcirkel is de drempel om hulp te vragen lager geworden.’
Vervolgens inventariseerde Raauws wat er zoals in de volle zaal leeft op dit onderwerp.
‘Ik zoek mogelijkheden om contacten te activeren. De mensen die willen die komen, maar andere geïnteresseerden komen niet.’
‘Zie de mensen die alleen zijn maar eens te vinden.’
Drie buurvrouwen zijn gekomen om te horen wat er nog meer mogelijk is naast wat ze al doen aan buurtdagen.
‘Ik denk bij jonge gezinnen: als zij mijn gootje doen, kan ik op hun kind passen.’
Met andere woorden, een woonzorgcirkel kan ook interessant zijn voor jonge wijken.
Zorg doe je gewoon
Willemijn Krol van de landelijke organisatie Nederland zorgt voor elkaar, nam het stokje over en deelde gelijk een compliment uit: ‘Wat een rijke voedingsbodem hoor ik hier aan mogelijkheden. Ik kom overal in het land maar dit is echt uniek.’
Ze begon haar bijdrage door in te zoomen op het begrip zorg. ‘Zorg is niet van de professionals. Zorg vindt thuis plaats, in de buurt en op school. Zorg doe je gewoon. Als we aan zorg denken denken we aan de professionele zorg, maar het is iets van ons allemaal. Daarnaast is het noodzakelijk dat we meer gaan zorgen voor elkaar en naar elkaar gaan omzien. Waar is dit een oplosding voor? Er zijn steeds minder woonzorgcentra. Er blijft geld op plank liggen bij wijkverpleging. Er zijn geen mensen meer om het werk te doen. We zitten in een veranderde samenleving.’
‘Het voordeel van een vergrijzende samenleving is dat er een enorm potentieel is aan mensen die iets voor elkaar kunnen betekenen. Een Knarrenhof is prachtig maar de ontwikkeling daarvan duurt zeker tien jaar. Veel mensen willen op eigen plek blijven wonen met onderliggende steun.
Een verbonden samenleving is prettiger samenleven. Zorg voor een sterk verbonden buurt versterkt de wederkerigheid en dat zorgt weer voor meer weerbaarheid. In een gezonde verbonden samenleving ontstaan minder gezondheidsklachten. (Eenzaamheid is doodsoorzaak nummer een.)
Dat de professionele zorg minder zorg hoeft te geven is niet de reden. Het is een mooie bijkomstigheid.’
Wat kan ik doen?
‘Er zijn maar weinig mensen die zonder gebreken het leven verlaten. Begin tijdig. De vraag “Wat kan ik zelf doen?” wordt steeds belangrijker. Hulpvragen vinden we moeilijk, maar hulp bieden ook, laat staan ontvangen. Want wat moet je er tegenover zetten? In een cirkel moet dat niet.
De beweging moet gaan rollen. Het moet verder gebracht worden met elkaar. Maak cirkels van 10-15 personen met concrete afspraken. Ongeacht leeftijd doe je er toe. Kun je een boodschap doen voor een vervelende buurman? Ja. Je hoeft niet met elkaar bevriend te zijn. In de ene straat delen ze alles en in de andere straat niets. Elke straat is anders.
En noem het zoals het past bij uw buurt en straat. Bijvoorbeeld een lief en leedstraatje.’
Geen professionele cirkels
Erik Kleinpenning, fractievoorzitter van de VVD, was ook aanwezig: ‘Kan de politiek dit ondersteunen?’. Krol: ‘Als politiek en gemeente kun je groepen samenbrengen, zodat de mensen samen op pad gaan. Maak het bekend en ga daarna op je handen zitten.’ Ze gaf daarmee de waarschuwing: Ga niet óver mensen praten maar mét mensen. ‘Geen controle, verantwoording en standaardisering. Formaliseren is de dood in de pot. Een week geleden is in de Tweede Kamer de motie Sociaal werk moet voorzorgcirkels initiëren aangenomen. Mijn maag draait om. Dit is niet wat wij bedoelen met zorgcirkels. Het gaat om het persoonlijke van mens-tot-mens contact.’
Voorzorgcirkels sluiten aan bij de ambitie van Goed ouder worden om te bouwen aan een sterke gemeenschap waarin inwoners elkaar kennen en ondersteunen. Voorzorgcirkels zijn een belangrijke stap richting een stad waarin omzien naar elkaar vanzelfsprekend is.
Goed ouder worden in Hattem is een samenwerking van inwoners, IJsselheem, Het Baken, Vereen, Vérian, Stichting Welzijn Hattem, Triada, Zoethout en de gemeente Hattem.
