Voor een gezonde democratie is er een zekere balans nodig waarbij sprake is van voldoende debat, van macht en tegenmacht, zonder dat politiek volledig vastloopt in coalitie-oppositietegenstellingen. De nieuwsredactie heeft het overzicht van moties en amendementen uit de raadsperiode 2022-2026 geanalyseerd. Hoe is op dit punt het stemgedrag in de Hattemse raad? Na telling kan de conclusie getrokken worden, dat de Hattemse politiek wat moties en amendementen betreft, niet is vastgelopen in de tegenstelling coalitie-oppositie.
Van de 46 moties zijn er twintig unaniem aangenomen. Bij drie moties stond de coalitie tegenover de oppositie. ChristenUnie, D66 en GroenLinks-PvdA stemden voor de Motie vreemd – Verbod op fossiele reclame in de openbare ruimte en de rest tegen. De coalitie-partijen stemden gezamenlijk tegen de moties Kaderstellen en Onderwijsvisie.
Bij twaalf moties trok de coalitie op met een van de oppositie-partijen om voor of tegen te stemmen en bij enkele moties was de coalitie verdeeld.
Er waren in totaal 193 raadsvoorstellen. Bij zestig amendementen werd voorgesteld om de tekst van het raadsvoorstel van het college aan te passen. Vier keer stemde de coalitie tegen een tekstwijziging van de oppositie. Daarbij ging het over amendementen die de financiën betroffen, Ombuigingen en wensen en OZB, een keer over Bestuursopdracht toekomstige huisvesting, en een keer over het Bestuursakkoord. Unaniem werd er gestemd bij 26 amendementen.
Omdat de raadsvoorstellen pas sinds 2024 in iBabs onder Overzichten worden geregistreerd, is er voor de eerdere jaren geen volledig overzicht beschikbaar. De redactie heeft deze dus niet geanalyseerd op stemgedrag.
Stemgedrag beginjaren
Tijdens het radioprogramma Rondje IJssel op 12 maart, met als gasten Arend Palland, ChristenUnie, en Erwin Kwakkel, D66, kwam het stemgedrag ter sprake, omdat de verkenner Henk Jan Meijer tijdens de uitzending zei, dat het ‘in Hattem vaak gaat om acht tegen zeven’, met andere woorden coalitie tegenover oppositie. Kwakkel reageerde in de uitzending, dat dit wel het stemgedrag van de beginjaren kan zijn geweest, maar dat het de laatste jaren anders ligt.
De door de omroep uitgevoerde fact check laat zien, dat dat in Hattem niet zo blijkt te zijn wat betreft moties en amendementen.
Tegenmacht
Uit onderzoek van Pointer en Bureau Spotlight blijkt dat gemeenteraden in veel Nederlandse gemeenten opvallend vaak unaniem stemmen, zo meldde Binnenlands Bestuur in februari. Volgens de onderzoekers is er een balans nodig: voldoende debat en tegenmacht, zonder dat politiek volledig vastloopt in coalitie-oppositietegenstellingen.
In sommige gemeenten gebeurt het unaniem stemmen in meer dan 90% van de stemmingen, zo blijkt uit het onderzoek. Daardoor vervaagt het verschil tussen coalitie en oppositie. De onderzoekers waarschuwen dat dit de controlerende rol van de gemeenteraad kan verzwakken. Als bijna alle voorstellen zonder tegenstem worden aangenomen, is er mogelijk minder tegenmacht tegenover het college van burgemeester en wethouders.
Een verklaring kan liggen in het toenemende gebruik van raadsakkoorden, waarbij alle partijen samen hoofdlijnen afspreken, aldus het artikel in Binnenlands Bestuur. Dat bevordert samenwerking, maar kan politieke verschillen ook verminderen. Tegelijkertijd zegt unanimiteit niet alles: veel besluiten zijn technische of eerder afgesproken zaken en discussies vinden vaak al eerder plaats in commissies of informele overleggen.
