De nieuwsredactie heeft de Vereniging voor Landschap en Milieu Hattem (VLMH) in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen een aantal vragen voorgelegd die gingen over de staat van het landschap, het milieu en de natuur in Hattem. Er werd gevraagd hoe het huidige college heeft bijgedragen aan bescherming en ontwikkeling van natuur en dieren, maar ook wat er volgens de VLMH is blijven liggen. Ook werd gevraagd of men zich een samenwerkingspartner van het bestuur en de gemeenteraad voelde.
Tot slot stelden we de vraag vooruit te kijken: Wat zijn de wensen voor een nieuwe coalitie en welke kansen lopen college en raad mis als organisaties zoals de VLMH niet structureel worden betrokken bij beleid en planvorming. Pauliene Mars, voorzitter VMLH, gaat uitgebreid op de vragen in.
Haal groen van de reservebank
‘Hattem ligt op een bijzondere plek. De overgang van de Veluwe naar de uiterwaarden van de IJssel, de open Enken, de kampen in de Veluwerand — het maakt Hattem landschappelijk en ecologisch uitzonderlijk rijk. In de uiterwaarden leven de grutto en kwartelkoning. In de kleinere landschappen bever, wezel, bunzing en de sleedoornpage. En er is een grote variatie aan vogels.
Die rijkdom is kwetsbaar. Kleinschaligheid en variatie verdwijnen soms langzaam en ongemerkt, en soms in grotere stappen — zoals de afgelopen vier jaar. Natuur had de afgelopen vier jaar geen vanzelfsprekende plek aan tafel, het zat vooral in de weg. Dat is de kans voor een nieuwe coalitie.’
Groen als fundament, niet als franje
‘In partijprogramma’s staat veel over groen. Mooi. Natuur is belangrijk. Meer groen van betere kwaliteit is ook onmisbaar voor onze gezondheid, onze economie en onze voedselvoorziening. Maar laat het deze keer ook in het coalitieakkoord landen — én in de begroting. Groen mag niet afhankelijk zijn van de goede bedoelingen van een paar inwoners en van subsidies.
Investeer in natuurwaarden — zoals een soortenmanagementplan (SMP) bijvoorbeeld voor vleermuizen in spouwmuur. Dan kunnen Hattemse inwoners hun muren isoleren zonder duur en tijdrovend vooronderzoek, en kan zulke isolatie ook nog eens in aanmerking komen voor subsidie. Dat is geen kostenpost, dat is slim beleid.’
Ambitie heeft een grens
‘Woningbouw is hét thema van de fracties. Hattem heeft extra woningbouwopgave vanuit de regio naar zich toe getrokken. Maar ambitie vraagt ook om eerlijkheid over wat een kleine gemeente als Hattem aankan.
Als Hattem voluit meedoet aan het oplossen van het woningtekort dan zijn 600 woningen een serieuze bijdrage. Met de ambitie van twaalfhonderd van de coalitie, twee keer zoveel, werden alle bouwplannen te krap. Elk plan werd volgepropt, waardoor groen — nota bene een harde afspraak uit de omgevingsvisie — toch als eerste wegvalt. Als er ruimte nodig blijkt voor parkeren of iets anders blijkt datzelfde groen al te vaak stilletjes als reserve ingeboekt. Leg groen net zo hard vast als stenen. Bij vijftienhonderd woningen verdwijnt bovendien ons nationaal landschap.’
‘Die extra woningopgave boven de zeshonderd woningen, is overgenomen van Zwolle — maar het bijbehorende budget voor natuur- en landschapsontwikkeling niet. Dat zegt iets over hoe natuur wordt meegewogen: als sluitpost, niet als voorwaarde. Hetzelfde geldt voor handhaving: wanneer regels rond bos of landschap worden overtreden, wordt daar niet of nauwelijks op gehandhaafd. Situaties blijven bestaan — of worden later alsnog gelegaliseerd. Natuurontwikkeling die was toegezegd is niet nagekomen. Bescherming op papier is helaas geen bescherming in de praktijk.’
Benut de kennis die er al is
‘Organisaties als de VLMH kennen het gebied. Die kennis vroegtijdig betrekken bij beleid en planvorming voorkomt kostbare omwegen achteraf — zowel voor onze natuur als financieel. Minder externe bureaus die kennis meenemen als ze vertrekken, meer samenwerking met partijen die al jaren in het veld staan, én meer kennis in Hattem vasthouden.
Dat vroegtijdig serieus betrekken is geen luxe. Een project — bedacht in beschermde natuur — liep zes jaar, kostte veel tijd en geld, en strandde uiteindelijk op argumenten die wij al vroeg hadden ingebracht. Er werd niet naar ons geluisterd. Andere oplossingen, die wél hadden bijgedragen aan klimaat en natuur, werden niet bekeken. Dat is verlies — voor natuur, voor klimaat én voor de gemeenschap. Het is maar een van de voorbeelden.’
Onze wens
‘Maak van de volgende coalitieperiode de periode waarin natuur en landschap geen sluitpost zijn, maar een vertrekpunt. Niet als PR, maar als beleid. Hattem heeft natuur om trots op te zijn. Bij de gemeenteraad en verschillende fracties zagen we de afgelopen jaren juist meer aandacht ontstaan voor natuur en landschap. Dat is een positieve ontwikkeling — en een basis om op voort te bouwen. Natuurbeleid vraagt uiteindelijk politieke keuzes. Als natuur belangrijk is, moet daar ook budget en beleid bij horen.’
