Is Hattem voorbereid op een vraag van het ministerie van Asiel en Migratie om op zeer korte termijn vluchtelingen op te vangen in de vorm van een noodopvang voor een aantal maanden? Deze vraag legde de redactie voor aan het college naar aanleiding van de actualiteit. Waarnemend burgemeester Mark Verheijen (VVD) van Loosdrecht (gemeente Wijdemeren) vertelde zondag 3 mei in het tv-programma Buitenhof dat hij een telefoontje van het ministerie had gekregen met de vraag om twee weken later voor een aantal maanden mensen in een noodopvang op te vangen.
Verheijen zat op dat telefoontje te wachten, zo vertelde hij. Omdat hij een van de honderdtien gemeenten is die nog niet heeft meegewerkt aan de gezamenlijke opdracht om mensen tijdelijk te huisvesten. Hij wilde niet weigeren ‘want dan zou hij andere gemeente ermee opzadelen’. Hattem is een van de hondertien gemeenten. Het telefoontje kan ook op het stadhuis verwacht worden.
De presentator van Buitenhof vroeg of er een draaiboek klaar lag omdat hij immers de vraag verwachtte. Diezelfde vraag heeft de redactie aan het college voorgelegd.
Communicatie
Sharon Dijkstra, burgemeester Utrecht en voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), reageerde zondag 3 mei op LinkedIn op de situatie in onder andere Loosdrecht. ‘Er dient altijd ruimte te zijn voor de zorgen van inwoners die niet allemaal even blij zijn wanneer er een AZC of noodopvang in hun buurt komt. Dat vraagt van ons als bestuurders veel communicatie, begrip en inlevingsvermogen. Maar ook een eerlijk verhaal over waarom we als gemeenten doen wat we doen. De VNG heeft zich ingezet voor de Spreidingswet. Ook om ervoor te zorgen dat de opvang van asielzoekers rechtvaardig wordt verdeeld over het land. Zodoende is er solidariteit tussen gemeenten en kunnen we maximaal rekening houden met de spankracht van de samenleving. Daarbij past het gemeenten niet om zich aan deze taak te onttrekken. Juist op deze manier houden we de opvang behapbaar voor iedereen.’
Op verschillende plekken wordt geadviseerd om duidelijkheid te geven in de stand van zaken met betrekking tot opvang en huisvesting van statushouders en vluchtelingen. Als feiten onduidelijk zijn, gaan mensen speculeren. Wat zijn de feiten van de Hattemse situatie?
Op 9 oktober 2023 deed de wethouder Margriet Brouwer de volgende toezegging aan de raad. ‘Meerdere partijen vragen om duidelijk naar inwoners over onze taakstelling te communiceren, hoeveel statushouders Hattem nu al heeft en wat de (financiële) consequenties zijn voor Hattem. De wethouder zegt dit toe.’ Dit leverde drie artikelen op in de Hattemer, de laatste in december 2024. Op 13 april stond in het gemeentelijk informatiesysteem (iBabs): ‘datum afdoening 13.04.26’.
De redactie vroeg de wethouder wat de argumenten zijn, dat ze na december 2024 gestopt is met communicatie over de taakstelling. Tot op heden heeft de redactie hierop nog geen antwoord gekregen.
Verschil noodopvang en AZC
Een noodopvang is geen AZC. Toen voor de gemeenteraadsverkiezingen de Hattemse editie van de Stemwijzer Stemtor/ProDemos werd gepubliceerd bleek daarin een stelling te zitten over een AZC: In onze gemeente moet een asielzoekerscentrum (AZC) komen. André Borst van Algemeen Belang (toen Fractie Borst) keek vreemd aan tegen deze stelling en ging zelf op onderzoek uit: ‘Sinds 2024 is de Spreidingswet van kracht. Volgens die wet moet de gemeente Hattem 77 opvangplaatsen voor asielzoekers realiseren voor 1 juli 2026. Het huidige college is in gesprek met het Ministerie van Justitie en Veiligheid, het COA en omliggende gemeenten over een regionale oplossing. Voor het COA is een AZC van 77 plaatsen namelijk niet te exploiteren. Een AZC voor 77 personen zou dus volledig gerund moeten worden door de gemeente zelf, inclusief onderwijs en huisarts. Dat kan een kleine gemeente als Hattem niet.’
In de situatie van Loosdrecht is er sprake van een noodopvang. De organisatie Vluchtelingenwerk Nederland legt op hun website het verschil uit tussen een noodopvang en een AZC: ‘Asielzoekers worden in een asielzoekerscentrum opgevangen. Dit is vaak een vaste locatie. Omdat er niet genoeg plekken zijn in de reguliere AZC’s, worden mensen opgevangen in de noodopvang. Dit zijn vaak grote, tijdelijke locaties met minder voorzieningen zoals evenementenhallen.’ In Loosdrecht gaat het om noodopvang voor zeventig mensen. Dit is dus een andere vorm van opvang dan waar Borst over spreekt.
Stand van zaken
Dijkstra stelt in haar bericht, dat de situatie ‘veel communicatie, begrip en inlevingsvermogen’ vraagt. ‘Maar ook een eerlijk verhaal over waarom we als gemeenten doen wat we doen.’ Wat is het verhaal van Hattem? Op 8 mei reageerde het college:
‘De gemeente Hattem zoekt voor de uitvoering van de Spreidingswet naar mogelijkheden om invulling te geven aan de opgave die aan Hattem is toebedeeld. Dit heeft nog niet geleid tot een passende oplossing die voldoet aan de kaders van het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers). Vanuit de verantwoordelijkheid van de wet wordt daarom gezocht naar een passende invulling, bij voorkeur in overleg met de regiogemeenten. Wanneer de minister een verzoek doet, zullen wij kijken welke mogelijkheden er zijn om tegemoet te komen aan de opgave.’
‘Wat betreft de huisvesting van statushouders heeft Hattem de taakstelling in de tweede helft van 2025 gerealiseerd. Er is nog wel sprake van een eerdere achterstand in de totale opgave. De taakstelling van elf over de eerste helft van 2026 verwachten we volledig te realiseren. Daarnaast hopen we de eerdere achterstand langzamerhand in te lopen. We informeren de raad daarover wanneer actuele ontwikkelingen dat vragen of via de reguliere planning en control cyclus. We blijven ons, samen met Triada, inzetten voor de goede huisvesting van de statushouders die gekoppeld zijn aan de gemeente.’
