GR26 | Verkiezingsdebat in de Marke: beetje saai, beetje trots

Op 3 maart werd het verkiezingsdebat in de Marke door de gemeente en de bibliotheek georganiseerd. De belangstelling was opvallend groot, aangezien er landelijk niet zoveel interesse schijnt te zijn voor de gemeenteraadsverkiezingen. De zaal was stampvol. Het publiek bestond niet uitsluitend uit de trouwe achterban van de verschillende partijen. Verscheidene bezoekers gaven aan dat zij deze avond gekomen waren om inspiratie op te doen voor hun keuze in het stemhokje op 18 maart. Marco van de Berg leidde het gesprek op vriendelijke doch besliste wijze. Wel was het jammer dat er geen vragen uit het publiek waren toegestaan. Daardoor werd het vrij voorspelbaar en saai.

Er werd over negen stellingen gesproken die van tevoren ingezonden waren door het publiek (helaas werd de afkomst op de avond zelf niet duidelijk gemaakt). De discussie bracht weinig verrassingen. De fractieleiders, die elkaar goed kennen van de gemeenteraad, gingen op joviale wijze met elkaar om en politiek vuurwerk kwam er dan ook niet. Wel stekelde Gina Guldenaar van HattemCentraal nog even over de gang van zaken bij de formatie in 2022, waarbij HattemCentraal volgens haar uitgesloten werd. Dat gaat deze keer niet gebeuren want, zo reageerde Jaap van Tiel (GroenLinks-PvdA), er is nu van tevoren al een verkenner gezocht om de formatie dit keer beter te laten verlopen.

Hetty van der Weg, bestuurder van Bibliotheek Noord-Veluwe probeerde de lokale politici mee te krijgen in de eerste stelling, dat iedereen levenslang gratis lid moest kunnen zijn van de bibliotheek, maar kreeg daar niet echt de handen voor op elkaar. De fractieleiders spraken zuinigjes en rolvast over ‘mensen tot achttien jaar en degenen met een kleine beurs ‘ (HattemCentraal, GroenLinks-PvdA). Arend Palland van de ChristenUnie vond dat een gratis lidmaatschap tot 26 jaar mogelijk moest zijn en hield vervolgens een zorgelijk toespraakje over laaggeletterdheid. 

Zelfstandige gemeente
‘Hattem moet altijd een zelfstandige gemeente blijven’ was de tweede stelling. Ook hier zaten de leden van de verschillende partijen opvallend dicht bij elkaar. Niemand waagde het om het hier volledig mee eens te zijn. Het dichtstbij kwam Sophia Sanders-Piekers, de toekomstige fractievoorzitter van het CDA, die Hattem in ieder geval zo lang mogelijk zelfstandig wil houden, omdat het zo fijn is om dingen als paspoort en rijbewijs dichtbij huis te kunnen regelen. Erik Kleinpenning (VVD) zei dat een fusie niet bij voorbaat uitgesloten moet worden, al staat het nu niet op de agenda. ‘Er zijn veel uitdagingen op financieel en personeel vlak’. André Borst van Algemeen Belang vond het nu niet het moment om over fusie te praten, omdat het gemeentelijk apparaat eerst gereorganiseerd moet worden na een mislukte periode met zelfsturende teams. Erwin Kwakkel (D66) probeerde een sneertje door Borst voor de voeten te werpen dat hijzelf in 2014 wilde fuseren en Borst bekende deemoedig dat hij daar toen ook op afgerekend is door de kiezers. Van Tiel (GroenLinks-PvdA) vatte het algemene gevoel treffend samen door te zeggen dat we het moeten proberen tot het echt niet meer gaat.

Participatie
Op de stelling dat tijd en geld ondergeschikt moeten zijn aan participatie en luisteren naar inwoners, ging Guldenaar direct uit de startblokken, want participatie is immers het stokpaardje van HattemCentraal. Ze wees op de vele bouwplannen die de afgelopen vier jaar bij de Raad van State terechtgekomen zijn en stelde dat dit voorkomen had kunnen worden als geïnvesteerd was in vooraf goed luisteren naar de inwoners. Nu moest dit achteraf gebeuren wat veel extra tijd en geld gekost heeft. Ze oogstte hiermee het eerste applausje uit het publiek. Borst voegde hieraan toe dat ook de natuurorganisaties (lees: Vereniging voor Landschap en Milieu Hattem) vooraf geconsulteerd moeten worden, wat nu ‘blijkbaar door emotie in dit college’ niet gebeurd is. Kleinpenning (VVD) stelde dat participatie wel binnen een realistisch kader moet gebeuren en dat er aan verwachtingsmanagement gedaan moet worden: participatie betekent niet dat iedereen zijn zin krijgt. Het was de afgelopen vier jaar wel wat beter gegaan, vond hij. (‘NEE!’, riep iemand uit het publiek.) Van Tiel vond dat participatie niet te veel tijd en geld moest kosten. 

Woningbouw
Bouwen voor ouderen is belangrijker dan bouwen voor jongeren en gezinnen. Iedereen is het met elkaar eens; er moeten meer woningen komen voor Hattemers. ‘Maar,’ zei Erwin Kwakkel (D66), ‘je kunt geen muur om Hattem zetten. Mensen komen ook van buitenaf, dus we zullen altijd meer moeten bouwen dan alleen voor de Hattemse vraag. Van Tiel voegde hieraan toe dat het niet uitmaakt hoeveel huizen we bouwen. ‘Ze zullen altijd vol komen.’ Doorstroming is het toverwoord. Als we seniorenwoningen bouwen, zullen er gezinswoningen vrijkomen en uiteindelijk ook starterswoningen. Van Tiel stelde dat 48% van de woningen in Hattem bewoond wordt door ‘eenpitters’, mensen die alleen in een huis wonen (fact check: dit moet 29,9% zijn. Bron: CBS). Palland maakte zich zorgen over het feit dat de huishoudens steeds kleiner werden omdat relaties steeds minder bestendig zijn. Borst stelde dat projecten als de Bongerd en de woonzorgzone op de oude ijsbaan allang gebouwd hadden kunnen zijn als de ambities wat bescheidener waren geweest. Over ’t Veen was hij somber: ‘Dat gaat nog lang duren.’ Kleinpenning vroeg zich af hoe groot we Hattem eigenlijk willen laten worden. Guldenaar voegde daaraan toe: ‘Je houdt van Hattem omdat het groen is. Anders kun je net zo goed in de Randstad gaan wonen.’ Kwakkel herhaalde nog maar eens dat het jammer was dat het voorkeursrecht (het recht op eerste koop door de gemeente) op Noordwest Hattem door de raad was weggestemd. Dat zou de gemeente de mogelijkheid gegeven hebben om de regie te nemen op woningbouw in dat gebied. 

Financiën
De stelling dat de Onroerend Zaak Belasting (OZB) niet meer gebruikt mag worden om gaten te dichten maakte dat de oppositiepartijen (HattemCentraal, VVD, CDA, Algemeen Belang) eensgezind zeiden dat er te veel geld uitgegeven is aan ‘dure processen’, zoals de voorbereiding voor de verbouwing van het stadhuis die nu helemaal niet meer doorgaat. Er moet bezuinigd worden. De coalitiepartijen zijn tevreden dat ondanks de financiële problemen de sociale regelingen, zoals de minimaregeling, de bibliotheek, de muzieklessen, etc. overeind gebleven zijn. Men is het er dus over eens dat Hattem kritischer moet kijken naar de uitgaven (stelling 6). Vervolgens ontspon zich een discussie over het stadhuis. Moet het achterste deel van het stadhuis verkocht worden voor woningen en een andere werkplek voor de ambtenaren gezocht worden (HattemCentraal, Algemeen Belang, VVD, GroenLinks/PvdA)? Of wordt dat alleen maar duurder en halen we de levendigheid weg uit de binnenstad als de ambtenaren daar niet meer rondlopen in de lunchpauze? (CDA, ChristenUnie, D66)

De vermoeidheid sloeg toe, ook bij uw verslaggever. Naar aanleiding van de stelling dat er zeven verkeersdrempels in de Hessenweg gelegd moeten worden gingen alle fractieleiders gezamenlijk op de stoel van een verkeerskundige zitten.
Ook de koopzondag werd nu relatief snel afgedaan. Een klein rondje liet zien dat alleen ChristenUnie en CDA tegen zijn. De andere partijen geven ruimte en laten dat aan de ondernemers. ‘Het hoeft ook niet elke zondag en niet de hele dag,’ aldus Kleinpenning, ‘het kan ook vier keer per jaar. Maar het is niet meer uit te leggen dat een ondernemer op zondag wel ijsjes maar geen kaas mag verkopen in diezelfde winkel.’

Mag wel, mag niet
Tenslotte kwamen de windmolens. Borst noemde dit een non-discussie: ‘Het mag niet volgens de MilieuEffectRapportage (MER), dus waar praten we over.’ Kleinpenning merkte op dat de provincie al in 2024 heeft gezegd dat windmolens niet mogen op Hattems grondgebied, omdat we te dicht bij Natura 2000 zitten. Het CDA is tegen windmolens van 240 meter en HC vindt dat Hattem eerst moet kijken naar opslag van energie omdat nieuwe energie-opwekking voorlopig tegengehouden wordt door de netcongestie. De coalitiepartijen zien mogelijkheden voor windmolens, mits de inwoners van Hattem mee kunnen profiteren via lokaal eigendom (D66). ChristenUnie vindt, net als GroenLinks-PvdA dat Hattem zich niet aan de verantwoordelijkheid kan onttrekken en vindt windmolens, maar niet van 240 m hoog, acceptabel. 

‘Ich bin ein Hattemer’
Op de vraag wat de politieke leiders trots maakt op Hattem kwamen bekende antwoorden als, verbondenheid, gemeenschapszin, mooi stadje, bloeiend verenigingsleven. Eén antwoord was verrassend en leidde tot hilariteit: ‘Ich bin ein Hattemer, al ben ik import,’ aldus Kleinpenning (VVD). Hij refereerde hiermee aan ‘Ich bin ein Berliner/Ik ben een Berlijner’. Dat is een citaat uit de toespraak die de Amerikaanse president John F. Kennedy op 26 juni 1963 in West-Berlijn hield, waarmee hij de verbondenheid tussen beide landen wilde uitdrukken.

Samenvattend, een onderhoudende avond waarin we konden zien dat onze raadsleden hardwerkende, sympathieke mensen zijn. De raads- en commissieleden werken duidelijk met hart en ziel en toch tamelijk eensgezind voor Hattem.